Semai nedir?

Klasik Türk müziğinde iki basit usulden biridir. Dindışı, sözlü (güfteli) bir şekildir. 4 mısralı olur. «Ağır semai» ve «yürük semai» diye ikiye ayrılır. Her iki şeklin de birçok çeşidi vardır. «Saz semaisi» ise, klasik Türk müziğinin ünlü bir saz müziği şeklidir. 10/8'lik «aksak semai» usulü ile bestelenir, 4 hane (bölüm) olur. Kafiye düzeni koşmanın aynısıdır: İlk dörtlük aaab veya abab veya abcb şeklinde olur, diğerleri ise dddb / eeeb / fffb... şeklinde devam eder. 

Dörtlük sayısı üç ile beş arasında değişir. Semailerde genellikle sevgi ve güzellik konuları işlenir. Özel bir beste ile terennüm edilirler.Türk halk şiirindeki semai ise genel olarak, sekizli hece vezniyle, koşma şeklinde söylenen, kendisine mahsus bestesi olan bir nazım şeklidir. Şehir hayatına katılmış, geniş halk yığınlarından ayrılmamış, az da olsa yazılı edebiyatın etkisinde kalmış halk şairlerinin deyişleridir.

18. yüzyıldan sonra bu tip halk şairlerinin toplandıkları yerlere «semai kahveleri» denirdi. Bunlar, özellikle İstanbul'da gelişti ve önem kazandı. Semai kahvelerinde sanat hayatı üç şekilde kendini gösterirdi. Aşıklar (saz şairleri) saz eşliğinde maniler, semailer, destanlar okur, «muamma» denilen manzum bilmeceler düzenlenir, mani yarışmaları yapılırdı. Semai kahveleri 20. yüzyılın başına kadar devam etti, sonra yavaş yavaş ortadan kalktı. Çoğunlukla doğa, güzellik, ayrılık, kavuşma gibi duygusal ve lirik temaları işlerler. Semainin hece ölçüsünün yanında aruz ölçüsü kullanılarak yazılanları da vardır.

Özellikleri

• Tabiat, sevgi ve ayrılık konularını işler.
• Sekizli hece ölçüsüyle yazılırlar.
• Özel bir beste ile söylenirler.
• Nazım birimi dörtlüktür. En az 3, en çok da 5,6 dörtlükten oluşur.
• İlk dörtlüğü aaab, abab, aaba, abcb şeklinde diğer dörtlükler dddb, eeeb, fffb şeklindedir.
• Sona doğru şairin mahlası bulunur.
• Karacaoğlan'ın semaileri çok ünlüdür.

Örnek semai (Karacaoğlan)

Elif

İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye

Elif’in uğru nakışlı
Yavru balaban bakışlı
Yayla çiçeği kokuşlu
Kokar Elif Elif diye

Elif kaşlarını çatar
Gamzesi bağrıma batar
Ak elleri kalem tutar
Yazar Elif Elif diye

Evlerinin önü çardak
Elif’in elinde bardak
Sanki yeşil başlı ördek
Yüzer Elif Elif diye

Karac’oğlan eğmelerin
Gönül sevmez değmelerin
İliklenmiş düğmelerin
Çözer Elif Elif diye

Sözlükte "semai" ne demek?

1. Bir kurala bağlı olmayıp ancak işitmekle öğrenilen (sözcük); semavi.
2. Türk müziğinde iki basit usulden biri.
3. Sekizer hece ölçüsüyle yazılmış olan halk koşuğu türü.

Semai kelimesinin ingilizcesi

[Semai] v. sow; intersperse, scatter; spread; lose, miss

Son eklenenler